Sürdürülebilir Enerji Kaynağı Olarak Bitkisel Biyoyakıtlar

Enerji güvenliği, bir ülkeninin enerji kaynaklarını hâkimiyeti altında bulundurması ve yakın gelecek için teminatını sağlama alması anlamına gelir. Bundan dolayı, enerji güvenliği, kalkınma, ekonomik ve politik istikrar ve sosyal gelişim ile ilişkilidir. Ne var ki modern dünyanın halihazırda bağımlı bulunduğu temel enerji kaynaklarının büyük bir kısmını daha önce yer altına depo edilmiş organik artıklar oluşturur. Bu tüketim hızı ile sahip oldugumuz petrol rezervlerinin kısa sürede tükeneceğine kimsenin kuşkusu yoktur. Yapılan tartışmalar ise kısa sürenin uzunluğu üzerinedir. Makul tahminler 45 yaşındaki bir insanın petrol tüketiminde tepe noktayı göreceği üzerinedir[1].

Petrol yakıtlarında yaşanacak böyle bir kriz çoğu zaman sadece enerji krizine indirgense bile gerçekte çok boyutludur ve en önemli yan etkisi tarım sistemlerindeki üretkinliğin düşmesi olacaktır. Çünkü ziraî üretimin iki saçayağını oluşturan akaryakıt ve gübrenin her ikisi de fosil yakıtlarından üretilmektedir.

Genetik Teknolojilerini Doğru Tartışmak

(Bu Yazı Bilim ve Ütopya Dergisi’nin 156. sayısında Yayınlanmıştır.)

Bilimin son 30 yıldaki en büyük üretimi kuşkusuz genetik teknolojileridir. Genel ifadesiyle genetik teknolojileri, canlıların temel kalıtsal maddesi olan DNA üzerinde yapılan manüplasyonlar ile elde edilmiş bitki, hayvan ya da mikrop boyutundaki muhtelif canlılar veya bunların dolaylı ürünleri anlamına gelmektedir. Genetik teknolojisi, insan yaşamı için gerekli temel unsurlar olan besin ve doğal çevreyi manipüle ettiği için, kendi gelişimine büyük çapta lojistik destek sağlayan çağdaşı bilişim teknolojilerinden farklı bir değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Diğer bir ifade ile genetik teknolojileri başka hiç bir teknoloji ile karşılaştırılamayacak kadar geniş bir sahayı etkileyen risk kapasitesine sahiptir; bu nedenle de farklı bir güvenlik perspektifini gerektirir. Böyle bir güvenlik perspektifinin belirlenmesi için ise genelde biyoteknolojinin, hususiyetle de genetik teknolojilerinin, bütün yönleri ile akademik ve toplumsal bazda yoğun olarak tartışılması zaruridir. Böyle bir tartışma hem gerekli yasal düzenlemelerin kuramsal arkaplanının oluşturulmasına hem de edinilmesi kısmen daha zor olan bu teknolojilere ait ortalama toplumsal bilgi düzeyinin yükselmesine yardımcı olacaktır. Dahası, yapılacak verimli tartışmalar, genetik çalışmaların  etkili, yerinde ve toplum yararına olmasına katkı sağlayacaktır.  

Filogenetik Nedir?

Genomik bilgi kullanılarak canlılar arasındaki ilişkileri ve moleküler düzeydeki benzerlikleri anlamlandırmaya çalışan biyolojik bilimdir.  Canlılar arası bu genomik benzerliğin biyolojik olarak nelere tekabül ettiğine dair çıkarımlarda bulunmak da bu bilimin konusudur.  Şimdilerde bilgisayar teknolojisine paralel gelişen bu  devasa bilimi bir yazıya indergemek imkansızdır. Joe Felsenstein 2004 yılında yayınladığı kitabında  bu tarihe kadar sadece Filogenetik alanında  farklı metodlar üzerine yayınlanmış olan 3000’den fazla akademik makalenin varlığından bahsetmiştir.

Ototetraploidlerde QTL Haritalaması (Genetik Haritalamalar)

Poliploid durumu, bitki genomundaki en ilginç fenomenlerden biridir. Poliploid bitki hücresinde genom miktar olarak olması gerekenin  katları şeklindedir. Yakın zamandaki  sitogenetik analizler, tüm angiyospermlerin yüzde yetmiş kadarının belli dönemlerde bir ve daha fazla kez poliplodleşmeye maruz kaldıklarını önermektedirler (Masterson, 1994). Bunun da ötesinde insanoğlu için ekonomik önemi olan bitkilerin  ezici çoğunlu halen de poliploiddir: yonca, muz, kanola, kahve,  pamuk, patates, soya fasülyesi, çilek, şeker kamışı, tatlı patates, buğday (Hilu, 1993).

Melez Gücü (Heterosis)

Biribirlerinden belli oranlarda genetik farklılık taşıyan birey veya popülasyonların melezlenmesi sonucu nisbeten daha güclü yavru olusumunu sağlayan fenomen Melez Gücü olarak adlandırılır. Falconer and Mackay (1996) daha genel bir ifade ile fenomeni yavrunun anaçlara üstünlüğü olarak tanımlamıştır. Potansiyel olarak herhangi bir karaktede ortaya çıkabilmesine karşın melez gücü genellikle zirai anlamda verime dayalı araştırılmıştır.